Edward Gierek mieszkał w Sosnowcu przede wszystkim w domu przy ulicy Różyckiego 16. To właśnie z tą nieruchomością wiązała się późniejsza sprawa polityczna i zarzuty o bezprawne przywłaszczenie. Historia domu jest jednak bardziej złożona, bo rodzina korzystała także z wcześniejszego domu przy ulicy Drozdów w Katowicach oraz z willi w Ustroniu. Sprawdź, co wiadomo o tych miejscach i jak wyglądało prywatne życie byłego I sekretarza KC PZPR.
Gdzie znajdował się dom Gierka?
Najczęściej wskazywanym adresem związanym z rodziną był dom przy ulicy Różyckiego 16 w Katowicach, a nie w samym Sosnowcu. W pytaniu o miejsce zamieszkania Gierka często pojawia się więc skrót myślowy wynikający z jego silnych związków z Zagłębiem Dąbrowskim. Edward Gierek urodził się w Porąbce, obecnie dzielnicy Sosnowca, a przez lata reprezentował ten okręg w Sejmie PRL.
Wcześniej rodzina spotykała się w domu przy ulicy Drozdów w Katowicach. Wnuczka, Stanisława Gierek-Ciaciura, wspominała, że znajdowały się tam piętrowe pokoje, piwnica z beczką kiszonej kapusty i ogórków oraz zegar z kukułką. W szafie wisiał górniczy mundur dziadka, zakładany podczas Barbórki.
Dom przy ulicy Różyckiego znajdował się w Katowicach, natomiast Sosnowiec był rodzinnym miastem Edwarda Gierka i miejscem jego pochówku.
Jak wyglądało wnętrze?
Relacje rodzinne nie opisują rezydencji pełnej marmurów ani złotych klamek. Był to raczej duży, jak na standardy PRL, wygodny dom rodzinny. W latach 70. taki poziom wyposażenia mógł robić wrażenie, lecz nie oznaczał przepychu znanego z późniejszych plotek.
W domu toczyło się zwyczajne życie. Wnuki bawiły się na piętrze, a w piwnicy przechowywano zapasy żywności. Stanisława Gierek, żona polityka, dbała o rodzinne rytuały i wygląd. Fryzjerka przychodziła do niej do domu, układała natapirowane włosy i utrwalała fryzurę lakierem.
Dlaczego dom stał się przedmiotem oskarżeń?
Po odsunięciu Edwarda Gierka od władzy w 1980 roku rozpoczęła się kampania wymierzona w byłego przywódcę. Władze PRL przedstawiały go jako symbol nadużyć, luksusu i odpowiedzialności za kryzys gospodarczy. Jednym z elementów tej narracji stała się nieruchomość przy ulicy Różyckiego.
W drugiej połowie lat 80. prowadzono postępowanie dotyczące rzekomego przywłaszczenia domu i działki w Katowicach. Wartość nieruchomości określano wtedy na 26,5 mln zł. Sprawa nie zakończyła się jednak skazaniem. Analizy prokuratorskie wskazywały na brak wystarczających dowodów albo brak podstaw do uznania, że doszło do przestępstwa.
Rodzina po zmianie ustroju straciła dom. Według wspomnień wnuczki budynek przy Różyckiego trafił później w prywatne ręce. Nie jest obiektem muzealnym ani oficjalnie udostępnionym miejscem pamięci, dlatego jego obecny wygląd nie ma większego znaczenia dla oceny historycznej sprawy.
Gdzie Gierek mieszkał po 1989 roku?
Po zmianie ustroju Edward i Stanisława Gierek zamieszkali w Ustroniu. Dom przy ulicy Zielonej zaplanowano jako miejsce dla całej rodziny, a nie wyłącznie prywatną willę byłego polityka. Na parterze znajdował się garaż, pokój i biblioteka. Piętro podzielono na części przeznaczone dla obu rodzin oraz na sypialnię i gabinet małżonków.
W ostatnich latach życia budynek nie był remontowany. Pokój Gierków miał wyglądać jak zaniedbane pomieszczenie, choć sam dom początkowo pomyślano jako przestrzeń wielopokoleniową. Po śmierci Edwarda w 2001 roku nieruchomość przejął jego syn, Adam Gierek, naukowiec Politechniki Śląskiej.
Jak wyglądało życie w Ustroniu?
Po utracie państwowej emerytury małżonkowie utrzymywali się z emerytury górniczej wypracowanej przez Gierka w Belgii oraz z zagranicznych świadczeń. Były I sekretarz zmagał się z pylicą płuc, będącą skutkiem pracy w kopalniach. Odwiedzali go krewni, dawni współpracownicy, delegacje i zespoły artystyczne z różnych części Polski.
W Ustroniu odwiedzał go także Helmut Schmidt, były kanclerz Niemiec. Gierek utrzymywał z nim prywatny kontakt, podobnie jak z częścią dawnych znajomych ze świata polityki. Dom stał się więc miejscem rodzinnych spotkań, ale również punktem kontaktu dla osób zainteresowanych jego wspomnieniami.
Jak domy Gierka oceniali bliscy?
Stanisława Gierek-Ciaciura, urodzona w 1964 roku wnuczka polityka, podkreślała, że rodzina żyła trochę jak w szklanej kuli. Dziadkowie byli odseparowani od codziennych problemów społeczeństwa. Nie zawsze wiedzieli o kolejkach, brakach towarów czy trudnościach przeciętnej rodziny.
Jednocześnie jej wspomnienia nie potwierdzają obrazu pałacowego przepychu. W domu znajdowały się zwyczajne sprzęty, zapasy przygotowywane w piwnicy i pamiątki rodzinne. Standard był wysoki, lecz mieścił się w realiach uprzywilejowanej rodziny partyjnej.
Podobnie opisywano życie Stanisławy Gierek, która była żoną Edwarda przez 64 lata. W źródłach pojawiały się sprzeczne informacje o jej wykształceniu i znajomości języków. Rodzinne relacje przedstawiały ją jako osobę skromniejszą i mniej swobodną w świecie polityki niż mąż.
Dlaczego Sosnowiec pamięta Gierka?
Edward Gierek pozostaje w Sosnowcu postacią budzącą skrajne oceny. Dla części mieszkańców był politykiem związanym z regionem, który wspierał przemysł, górnictwo i budowę mieszkań. W latach 1971–1980 w Polsce powstało około 2,6 mln mieszkań, a Zagłębie otrzymało nowe osiedla, zakłady pracy i drogi.
W regionie rozwijały się między innymi osiedla Zagórze i Środula w Sosnowcu, Syberka w Będzinie oraz Gołonóg w Dąbrowie Górniczej. Powstała także Huta Katowice, która przyciągnęła tysiące pracowników. Te inwestycje do dziś kształtują wygląd miast.
Gierek zmarł 29 lipca 2001 roku w Cieszynie. Pochowano go na cmentarzu przy ulicy Zuzanny w Sosnowcu-Zagórzu. W pogrzebie uczestniczyło około 10 tysięcy osób. Sześć lat później, w 2007 roku, w tym samym grobie spoczęła jego żona.
Domy związane z Gierkiem nie są dziś typowymi atrakcjami turystycznymi. Ich znaczenie wynika przede wszystkim z dokumentów, relacji rodzinnych i historii politycznej PRL. Najważniejszy adres pozostaje jasny: katowicka ulica Różyckiego, podczas gdy Sosnowiec zachował pamięć o Gierku jako o swoim najbardziej rozpoznawalnym politycznym mieszkańcu.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Gdzie faktycznie znajdował się dom Edwarda Gierka?
Najczęściej wskazywany adres to dom przy ulicy Różyckiego 16 w Katowicach, choć Gierek był związany rodzinne z Sosnowcem, skąd pochodził i gdzie został pochowany.
Czy rodzina Gierków mieszkała tylko przy Różyckiego?
Nie — wcześniej korzystano z domu przy ulicy Drozdów w Katowicach, a także z willi rodzinnej w Ustroniu przeznaczonej dla kilku pokoleń.
Jak opisano wnętrze domu przy Różyckiego?
To był przestronny, wygodny dom o wyższym standardzie jak na PRL, ale bez przemysłowego przepychu; panowało w nim zwyczajne, rodzinne życie.
Dlaczego dom przy Różyckiego stał się przedmiotem oskarżeń?
Po odsunięciu Gierka od władzy w latach 80. władze PRL uznały go za symbol nadużyć i wszczęły postępowanie o rzekome przywłaszczenie nieruchomości, którego jednak nie udowodniono.
Jak zakończyła się sprawa prawna dotycząca domu?
Postępowania nie doprowadziły do skazania z powodu braku wystarczających dowodów lub podstaw do stwierdzenia przestępstwa.
Co stało się z domem po zmianie ustroju?
Rodzina utraciła dom, który później przeszedł w prywatne ręce i nie został przekształcony w muzeum ani oficjalne miejsce pamięci.
Jak wyglądało życie Edwarda i Stanisławy Gierków w Ustroniu po 1989 roku?
Zamieszkali w willi przy ulicy Zielonej zaprojektowanej jako dom wielopokoleniowy; życie finansowe opierali na emeryturze górniczej i świadczeniach zagranicznych.
Dlaczego Sosnowiec upamiętnia Giereka?
Gierek jest pamiętany w Sosnowcu za silne związki z regionem i inwestycje z jego czasów, które przyczyniły się do budowy milionów mieszkań i rozwoju lokalnej infrastruktury.
